تعریف آلودگی نوری و اثرات آن

از گذشته­های دور تماشای آسمان پرستاره یکی از لذت­های جدانشدنی انسان بوده­ است، آسمانی که انگار می­توانستیم از آن ستاره بچینیم. دیدن آسمان تیره و پرستاره­ی گذشته، امروزه برای مردمان شهرهای بزرگ تبدیل به رؤیا شده است و خیلی از مردم دنیا از دیدن آن بی­بهره هستند. آن­ها حتی نمی­توانند آسمان پر از ستاره و تاریک را تصور کنند، اما علت چیست؟ اگر به بالای سر خود نگاه کنید آسمانی سرمه­ای با ستاره­های کم­نوری را می­بینید که در هاله­ای از نورهای مصنوعی گرفتار شده است. این اتفاق که کم­تر کسی به آن اهمیت می­دهد آلودگی نوری نام دارد.

این آلودگی زمانی شروع می­شود که بشر تصمیم به روشن کردن محیط خارج از خانه­ی خود را گرفت، در ابتدا به­وسیله­ی چراغ­های گازی و نفتی، محیط­های خارج از خانه روشن شدند، هرچند این نسل از چراغ­ها آلودگی نوری چندانی نداشتند، اما آغازی برای به­وجود آمدن آن بودند. این مشکل با اختراع لامپ­های الکتریکی، روندی صعودی را طی کرد و اتفاقی افتاد که امروزه شاهد آن هستیم.

طبق آخرین پژوهش‌ها بیش از هشتاد درصد مردم دنیا در مکان‌هایی زندگی می‌کنند که آسمان شب‌شان با نورهای مصنوعی روشن شده است. این آمار برای ایالات متحده­ی آمریکا و کشورهای اروپایی به ۹۹ درصد می‌رسد!

 

روشن شدن خیابان­ها به­صورت غیر اصولی، به قیمت از دست رفتن آسمان شب و به فراموشی سپرده شدن آن تمام شد. در ابتدا این موضوع فقط از دست رفتن آسمان شب بود که برای منجمان و ستاره­شناسان دردسرساز شد، آن­ها برای رصد آسمان مجبور بودند مسافت­های طولانی را طی کنند و به خارج شهر در محلی تاریک بروند، اما ماجرا به­همین­جا ختم نمی­شود و فقط برای منجمان مشکلاتی را ایجاد نمی­کند، بلکه برای تمام مردم است. نوری که قرار بود زیر پای انسان را روشن کند، اما بدون نظارت و توجه آسمان را روشن کرد.

 

blank

 

در دهه­ ی اخیر آلودگی هوا به­طور مستقیم بر زندگی ما اثر گذاشت، اما معضل آلودگی نوری به­طور غیر مستقیم بر زندگی ما اثر خواهد داشت که در طولانی­مدت تبعات آن دامن­گیر ما خواهد شد. در این بین، اثرات مخرب زیست­محیطی آلودگی نوری بسیار است. این آلودگی نه تنها موجبات مصرف بی­رویه­ی انرژی شده، بلکه اثرات مخربی بر حیوانات، گیاهان و انسان­ها دربرداشته است.

اثرات مخرب نور  مصنوعی بر حیوانات

نورهایی که محیط زندگی ما را روشن کرده­اند باعث به­وجود آمدن مشکلاتی برای جانوران و حیوانات شده­اند. به­طور مثال، پرندگان با خیره شدن به نورهای ساختمان­ها و برج­های بلند جذب آن­ها شده و مسیر حرکت مهاجرتی خود را گم کرده و یا به ساختمان­های بلند برخورد می­کنند. به بیان دیگر، اثرات آلودگی نوری در درازمدت برای پرندگان موجب تضعیف و سپس از بین رفتن قوه­ی جهت­یابی آن­ها شده و در پیدا کردن راه بازگشت به لانه و یا پیدا کردن مسیر مهاجرتی خود دچار مشکل می­شوند.

 

blank

لاکپشت­ها هم که به­صورت بیولوژیکی برای تخم­ریزی در سواحل، مکانی تاریک را انتخاب می­کنند و پس از شکسته­شدن تخم­ها و آغاز زندگی لاکپشت­های تازه متولد شده، آن­ها به وسیله­ی نور مهتاب و به­صورت غریزی به سمت دریا حرکت می­کنند، اما لاکپشت­های تازه متولد شده با  نورهای مصنوعی ما، از مسیر دریا منحرف شده و مسیر دیگری را پیش می­گیرند که موجب از بین رفتن آن­ها می­شود.

 

blank

 

اثرات مخرب نور مصنوعی بر روی گیاهان

گیاه هم مانند سایر موجودات زنده به­صورت طبیعی در نبود نور به استراحت می­پردازد و روشن بودن شهر در تمامی ساعات طول شب می­تواند آسیب­های فراوانی به آن­ها وارد کند. احتمالاً برای شما هم پیش آمده که در نزدیکی بهار درختی را ببینید که نیمی از آن سبز شده و نیمی دیگر هنوز سبز نشده است. اگر علت را جست­وجو کنید می­توانید اثری از یک منبع نور مصنوعی در اطراف درخت پیدا کنید. این اتفاق در پاییز برای درختان هم اتفاق می­افتد.

 

blank

 

 

اثرات مخرب نور مصنوعی بر زندگی انسان­

 

شاید هنگام خواب متوجه این موضوع شده­اید که اتاق شما بعد از خاموش کردن لامپ باز هم آن­طوری که باید تاریک نشده است. این همان نور مزاحمی است که از مغازه­ها یا چراغ­های داخل خیابان و یا ساختمان­های مجاور می­آید؛ ساختمان­هایی که به قصد تزئین و زیباسازی ظاهری دست به نورپردازی غلط زده­اند که نه تنها آرامش را سلب می­کنند و آلودگی نوری محسوب می­شوند، بلکه انرژی فراوانی را نیز هدر می­دهند. به­طور کلی، برای داشتن یک خواب آسوده باید محیط خواب به­قدری تاریک باشد که وقتی دست خود را باز کرده و جلوی صورت خود می­گیرید، قادر به دیدن دست خود نباشید.

blank

این در صورتی است که اگر در محیط کاملاً تاریک به خواب نرویم، ساعت بیولوژیکی بدن به­هم می­ریزد و هورمون ملاتونین که برای تنظیم این ساعت است به خوبی ترشح نمی­شود. ترشح نشدن و یا خوب ترشح نشدن ملاتونین اثرات سوء زیادی بر بدن ما دارد که در کوتاه­مدت می­توان به مواردی هم­چون: بی­خوابی، سردرد، افسردگی، احساس خستگی در صبح، پرخاشگری و در طولانی­مدت حتی شاهد بروز سرطان بود. محیط خواب هرچه تاریک­تر باشد چرخه­ی خواب صحیح­تر و کامل­تر اتفاق می­افتد، چون ملاتونین به موقع ترشح می­شود و ایمنی بدن بالا می­رود.

 

راه حل آلودگی نوری چیست؟

 

اکثر مردم بعد از آشنایی با موضوع آلودگی نوری راه حل کلی آن را خاموشی شب می­دانند، البته که این موضوع جدای از این­که نادرست است امکان­پذیر هم نیست، اما می­توان با اصلاح چراغ­های خیابانی و استفاده از الگوهای صحیح نورپردازی مقدار آلودگی نوری را کاهش داد.

 

blank

 

یکی از این راه­ها جلوگیری از انتشار نور به سمت آسمان است، باید نور را هدایت کنیم تا به سمت زمین تابیده شود. یک اصل مهم در نورپردازی این است که ما نباید منبع نور را ببینیم، بلکه باید اثر نور، روی اجسام را ببینیم.

در این میان، خاموش کردن لامپ­های اضافی در محیط­های باز مثل حیاط یا خارج خانه که به آن­ها احتیاجی نداریم کوچک­ترین کاری است که برای حل این موضوع می­توان انجام داد.

 

منبع

https://www.darksky.org/light-pollution/

گردآورنده: امین سیفی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

چهارده − یازده =

فهرست